محمد بن أحمد المقدسي ( المشاري ) ( مترجم : علينقي منزوي )
615
أحسن التقاسيم في معرفة الأقاليم ( فارسي )
پائين شهر در جائى به نام « كارشنان [ كان شنان ] » يكى مىشوند . كشتيها از همين جا براي بصره بارگيرى مىكنند . آسياهائى شگفتآور نيز بر نهر دارند . چهارشنبه بازار « 1 » : نيز كنار شاخهاى از همين نهر ودر دو كرانهء آنست ، پلى چوبين نيز دو سو را به هم مىپيوندند وكشتىها از زير آن مىگذرند . سمت عراقي آن آبادتر وجامع در آن است . دژ مهدى « 2 » : آباد است وهمهء نهرهاى اين سرزمين در آنجا يكى مىشود وبه دريا مىريزد در آنجا دژى هست كه مهدى آن را ساخته ومرزبانى بشمار رود زيرا كه نزديك دريا مىباشد . خانقاهها وزاهدان نيز دارد . جامع آن در كرانه است . برخوردگاه چند راه در اين شهر است . ديگر شهرها نيز بر نهرهائى هستند كه جزر ومد دارند ونخلستانها وكشتزارها را سيراب مىكنند . بيشتر آبادىهاى اهواز در سمت « چهارشنبه بازار » وپيرامن آنست . دَوْرَق : قصبهاى آباد دور افتاده در مرز عراق در كنار نهرى است ، با روستائى پهناور وبازارى بزرگ وويژگيهاى ديگر است وخوش ساختمان مىباشد . مركز بافتههاى درشت است « 3 » . از « سوس » كوچكتر مىباشد وبازارش شاخه شاخه است وجامع در آن سوى شهر است . از نهر مىآشامند . مركز گرد هم آمدن حاجيان فارس وكرمان است .
--> ( 1 ) متن : سوق الأربعاء . براي هفته بازارها ص 406 : 1 ديده مىشود . ( 2 ) متن : حصن مهدى . ( 3 ) متن : ومعدن الخيش . اين واژه در 353 : 8 و 367 : 8 نيز بكار رفته است .